عمل

AML kökünün kılcal damarlarına inildiğinde insanı diğer canlılardan ayıran temel planlı eylem yeteneği görülmektedir. Arap dilinin derinliklerinde bu kök şu katmanlarla örülüdür:

1. Fiil ve Amel Ayrımı

Kadim Arapça'da dilimizde fiil olarak kullanılan feale FAL terimi genel eylemler için kullanılır, göz kırpmak, nefes almak gibi istemsiz eylemler de buna dahildir. Ancak AML sadece akıl ve irade sahibi varlıkların yaptığı, üzerine düşünülmüş ve tasarlanmış işlerdir. Hayvanın hareketine genel olarak amel denmez çünkü o içgüdüseldir. Amel zihinde bir umut veya hedef ile ateşlenir, tetiklenir ve başlar.

2. Umut ile iş arasındaki köprü

İlginç bir fonosemantik bağ olarak; يأمل ya'mel — umut ile AML amel iş arasındaki ilişki çok güçlüdür. Hemze harfinin yerini ayn harfine bırakması soyut bir beklentinin yani umudun, somut ve yorucu bir fiziksel gerçekliğe yani iş ve eyleme dönüşmesini temsil eder. Yani amel umudun ete kemiğe bürünmüş halidir.

3. Kılcal harf analizi

Ayn harfi kaynak, pınar veya gözü sembolize ederken eylemin içsel bir niyetten ve görüden çıktığını simgeler.

Fiil formu

Bir fiil olarak amile bir işi belirli bir amaç doğrultusunda, özenle ve sonuç alana kadar sürdürmek demektir. Bu idare etmek, üretmek veya çalışmak anlamlarını taşır. Bir şeyin üzerine amel edildiğinde o şey ham halinden işlenmiş hale geçer.

İsim formu

Amel yapılan işin kendisinden ziyade o işin arkasındaki değer ve karşılık potansiyelidir. İsim olarak bu kök insanın dünya üzerindeki tüm varoluşsal üretimini yani heybesinde biriktirdiği nitelikli eylemler toplamını ifade eder.

Kuran içi 3 farklı türev form analizi

1. Amelun salihun / عَمَلٌ صَالِحٌ | Islah edici ve onarıcı eylem

Kuran'da genellikle imanla yan yana gelen bu ifade iyi işler olarak çevrilse de bu anlamın çok ötesinde ve çok daha fazlasıdır. S̀LH́ Salih kelimesi bozulan bir şeyi düzeltmek, onarmak ve yerli yerine koymak demektir. Dolayısıyla salih amel sistemi tamir eden, hayata değer katan ve bozulmayı engelleyen stratejik düzeltici eylemler anlamına gelir. Bilinçli bir onarıcılık ve yapıcılıktır.

2. el-Amilin / الْعَامِلِينَ | Profesyonel eylem sahipleri

Tevbe 60 — Zekatın verileceği sınıflardan biri olarak geçen el-âmilîne aleyhâ hem bu işin organizasyonunu yapan görevlileri hem de kamu çalışanlarını ifade eder. Buradaki türev amelin toplumsal bir organizasyon, yönetim ve profesyonel emek gerektirdiğini kanıtlar. Amil kişi eylemini bir sistemin parçası haline getiren kişi olarak konumlanır.

3. fe Amilet / فَعَمِلَتْ | Teknik beceri ve eser üretimi

Yasin 71 — "Görmediler mi ki biz onlar için ellerimizin yapıp ortaya çıkardıklarından / amilet eydina binek hayvanları yarattık..."

Bu türev kökün zanaat ve ince işçilik boyutunu da öne çıkarır. Ayetteki kullanım doğrudan Allah'ın kudretini ve tasarımını ifade etmek için seçilmiştir. Buradaki amel her detayında bir amacın, hikmetin ve estetik ölçünün bulunduğu, yüksek düzeyde bir mühendislik ve ustalık tasarımıdır.